Жылжымайтын мүлік құжаттарындағы техникалық жаңсақтық немесе қате жазылған мәлімет азаматтар мен заңды тұлғалар үшін елеулі қиындық туғызуы мүмкін. Заңнамаға сәйкес, мемлекеттік тіркеу кезінде кеткен мұндай кемшіліктерді тіркеуші орган өз бастамасымен немесе мүдделі тараптың өтініші бойынша түзете алады. Алайда түзетудің нақты жолы мен талаптары жіберілген қатенің сипатына тікелей байланысты.
Құқық мазмұнына әсер етпейтін қателерді түзету
Егер тіркеу кезінде жіберілген қате құқықтың немесе құқық ауыртпалығының тиесілілігін, сипаты мен мазмұнын өзгертпейтін болса, оны тіркеуші орган өз бастамасы бойынша түзете алады. Мұндай жағдайда барлық мүдделі тарапқа алдын ала жазбаша хабарлама жіберіледі. Бұл хабарландыру туралы белгі тіркеу парағына енгізіліп, хабарламалардың көшірмелері тіркеу ісінде мұқият сақталады.
Ал егер тіркеуші орган қатені түзетуден бас тартса және соның салдарынан қандай да бір тұлғаның мүддесі бұзылса, ол сотқа жүгінуге құқылы. Мұндай даулар сот шешімі негізінде ғана шешіледі.
Құқық сипатына әсер ететін қателер және тараптар келісімі
Түзету құқықтың тиесілілігіне, сипатына немесе мазмұнына тікелей әсер ететін болса, заң әлдеқайда қатаң талап қояды. Тіркеуші орган өз бетінше өзгеріс енгізе алмайды. Бұл ретте келесі шарттар орындалуға тиіс:
- Барлық мүдделі тұлғаларға түзету енгізу қажеттігі туралы ресми хабар беріледі;
- Түзетуге мүдделі тұлғалардың нотариат куәландырған немесе тіркеу органына жеке өздері тапсырған жазбаша келісімі талап етіледі;
- Мүдделі тұлғалар келісім беруден бас тартса не хабарламаны алған кезден бастап бір ай ішінде жауап қайтармаса, тіркеуші орган шешім шығару үшін сотқа жүгінуге міндетті.
Мемлекеттік орган берген құжаттардағы деректерді өзгерту
Кейде жылжымайтын мүлік мемлекеттік орган берген ресми акті немесе шешім негізінде тіркеледі. Егер тіркеу деректеріндегі түзету дәл сол мемлекеттік құжаттағы мәліметтерге қатысты болса, тіркеуші орган өз бетінше әрекет етпейді. Алдымен шешім қабылдаған мемлекеттік орган өз құжатына ресми өзгеріс енгізуі қажет. Тек содан кейін ғана тіркеуші орган тиісті ережелерді сақтай отырып түзету жасайды.
Жалпы алғанда, жазбаларды енгізудің нақты тәртібін уәкілетті орган белгілейді, бұл құқық иелерінің меншік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі