Жылжымайтын мүлікке қатысты кез келген мәміле жасалғанда, оның заңды күшіне енуі мемлекеттік тіркеу кезеңіне тікелей байланысты. Тіркеуші органға өтініш түскен сәттен бастап құжаттар арнайы тексеруден өтеді. Бұл тексеру мүлік иесінің де, мәмілеге қатысушы өзге тұлғалардың да құқықтық қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жүргізіледі.
Тексеру кезінде не анықталады?
Тіркеуге ұсынылған құжаттарды тексеру олардың қолданыстағы заңнама талаптарына толық сәйкестігін анықтау мақсатында жүзеге асырылады. Тіркеуші орган мынадай мән-жайларды тексереді:
- Тіркеуге тапсырылған құжаттардың заңдылығы;
- Құқықтық қатынастардың субъектілері (тараптар) мен объектілерінің (жылжымайтын мүліктің өзі) сәйкестігі;
- Жылжымайтын мүлікке тіркелетін құқық түрі немесе оған салынған ауыртпалықтың түрі;
- Осы құқықтардың немесе ауыртпалықтардың туындау, өзгеру не тоқтатылу негіздері.
Мәліметтердің заңға қайшы келуі немесе құжаттардағы деректердің сәйкес келмеуі тіркеу барысына тікелей әсер етеді.
Тексеру нәтижесі бойынша қандай шешім қабылданады?
Жүргізілген тексеру қорытындысы бойынша тіркеуші орган үш шешімнің бірін қабылдайды:
- Мемлекеттік тіркеу туралы шешім;
- Мемлекеттік тіркеуді тоқтата тұру туралы шешім;
- Мемлекеттік тіркеуден бас тарту туралы шешім.
Құжаттар заң талаптарына сай болған жағдайда ғана құқық ресми түрде тіркеледі. Ал заңнамаға сәйкес келмейтін тұстары болса, тіркеу тоқтатыла тұруы немесе одан мүлдем бас тартылуы мүмкін.
Қызметкердің жауапкершілігі және өтініштегі белгі
Тексеру аяқталған соң, өтінішке міндетті түрде тиісті белгі қойылады. Онда тексеру жүргізген жауапты қызметкердің тегі, аты (әкесінің аты) және тексеру өткізілген нақты күні көрсетіледі.
Бұл талап шешім қабылдаған лауазымды тұлғаның жеке жауапкершілігін бекітіп, тіркеу рәсімінің ашықтығы мен заңдылығын қамтамасыз етуге қызмет етеді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі