Қазақстанда азаматтың төлем қабілетсіздігі сот арқылы қаралған кезде, сот арқылы банкроттық рәсімінің мерзімі шектеусіз созылмайды. Заң бойынша бұл процесс сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап алты айдан аспауы тиіс. Алайда нақты мән-жайлар туындаған жағдайда сот бұл уақытты тағы алты айға дейін ұзарта алады.
Негізгі мерзім қалай есептеледі?
Рәсімнің ресми басталу нүктесі — борышкерге қатысты сот шешімінің заңды күшіне енуі. Осы күннен бастап кері санақ жүреді және заңнамада көзделген барлық іс-қимылдар жарты жыл ішінде аяқталуы қажет. Бұл кезеңде борышкердің қаржылық жағдайы тексеріліп, тиісті шаралар жүргізіледі.
Егер белгіленген мерзімде барлық мәселе толық шешілмесе немесе қосымша тексерулер қажет болса, мерзім автоматты түрде емес, тек соттың ұйғарымымен және белгілі бір себептер болғанда ғана ұзартылады. Заң мұндай ұзартудың да шегін алты айдан асырмай бекіткен.
Рәсімді ұзартуға қандай жағдайлар негіз болады?
Сот арқылы банкроттық рәсімінің мерзімін созу үшін заңда бес нақты негіз қарастырылған:
- Сотта басқа даудың қаралуы. Егер сот өндірісінде борышкердің немесе оның кредиторларының мүліктік мүдделеріне тікелей әсер ететін бөлек іс жүріп жатса, банкроттық рәсімі сол іс аяқталғанша толық шешімін таба алмайды.
- Өткізілмеген мүліктің қалуы. Борышкердің балансында сатылмаған, өткізуді қажет ететін мүлкі болса, оны заң талаптарына сай өндіріп алу шаралары уақытты талап етеді.
- Құқыққа сыйымсыз әрекет белгілерінің анықталуы. Қаржы басқарушысы борышкердің әрекеттерінен әдейі банкроттық немесе заңсыз айла-шарғы белгілерін байқап, мемлекеттік кіріс органдарына жүгінген жағдайда тексеру аяқталғанша мерзім ұзартылады.
- Қорытынды есеп бойынша бұзушылықтарды жою. Сот қаржы басқарушысының қорытынды есебін бекітуден бас тартып, ұйғарымда заң бұзушылықтарды көрсетсе, сол қателіктерді түзету үшін уақыт беріледі.
- Уәкілетті орган анықтаған бұзушылықтар. Бақылаушы уәкілетті орган тарапынан Қазақстан Республикасы заңнамасын бұзу фактілері анықталса, оларды заң талаптарына сәйкестендіру қажеттігі туындайды.
Практикалық салдары
Банкроттыққа жүгінген азамат үшін мерзімнің ұзаруы рәсімнің соңғы нүктесі кейінге шегерілетінін білдіреді. Әсіресе, өткізілмеген мүліктің болуы немесе мемлекеттік кіріс органдарына жіберілген өтініштер процестің созылуына тікелей ықпал етеді. Сондықтан істің барлық кезеңінде ұсынылатын мәліметтердің анықтығы мен қаржы басқарушысының есептері заң талаптарына толық сай келуі маңызды.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі