Ауыл шаруашылығында төрт түлікті маусымдық жайлауға шығару немесе ет комбинаттары мен мал сатып алу орындарына жеткізу арнайы бағыттарды талап етеді. Осы мақсатта Қазақстан заңнамасында ұзақ мерзімді пайдаланылатын мал айдау жолдары белгіленген. Бұл дәліздер үшін жер учаскелері, әдетте, жер пайдалану шекараларының бойындағы жайылымдық алқаптардан беріледі. Басты талап — бөлінген жер көлемі айдалатын малды жол бойындағы азықпен қамтамасыз етуге жеткілікті болуы шарт.
Жер учаскесін беру туралы шешімді кім қабылдайды?
Мал айдайтын жолдарға жер бөлу құзыреті бағыттың ауқымына қарай айқындалады:
- Бір аудан аумағында: Егер мал айдау жолы бір ғана ауданның шегінде болса, жер учаскесін беру туралы шешімді аудандық немесе қалалық атқарушы орган шығарады.
- Бірнеше аудан аумағында: Бағыт бірнеше ауданның жерін басып өтетін болса, тиісті жер телімін беру шешімін облыстық атқарушы орган қабылдайды. Бұл ауданаралық жер пайдалану мәселелерін бірыңғай деңгейде үйлестіруге мүмкіндік береді.
Жер пайдаланушыларға жүктелетін негізгі міндеттер
Ұзақ мерзімді мал айдау жолдарының жер учаскесін пайдалану құқығын алған тұлғаларға арнайы талаптар қойылады. Олар жерді жай ғана иеленіп қоймай, мынадай нақты инфрақұрылымдық шараларды орындауға міндетті:
- қажетті мөлшерде құдықтар қазып, малды суаруға және дамылдатуға арналған арнайы алаңдар ұйымдастыру;
- экологиялық талаптардың сақталуын және жолдың қалыпты пайдаланылуын қамтамасыз ететін ғимараттар мен құрылыстар салу;
- айдалатын малды ветеринария саласындағы уәкілетті органмен келісілген мерзімдерде белгіленген тәртіппен кедергісіз өткізу.
Тұрақты жер бөлу және сервитут айырмашылығы
Мал айдайтын бағыттардың барлығына бірдей дербес жер учаскесі ұзақ мерзімге рәсімделмейді. Егер мал айдау жолдары уақытша немесе маусымдық сипатта ғана қажет болса, оларға жер пайдалану құқығы берілмейді.
Мұндай жағдайда жер учаскелерін уақытша пайдалану сервитут ережелеріне сәйкес реттеледі. Яғни, өзге иеліктегі жер учаскесі арқылы белгілі бір маусымда малды айдап өту үшін сервитут шеңберінде шектеулі пайдалану тетігі қолданылады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі