Жылжымайтын мүлікке бұрын пайда болған құқықтар мен олардың ауыртпалықтарын ресми дерекқорға енгізу мемлекеттік жүйелі тіркеу арқылы іске асады. Бұл рәсім заңнама талаптарына сәйкес толықтай тегін жүргізіледі және мүлік иесінің құқықтық қорғалуын қамтамасыз етеді.
Бұрын туындаған құқықтарды кадастрға енгізу жолдары
Құқықтық кадастрға бұрын қалыптасқан құқықтар мен ауыртпалықтарды жүйелі тіркеу екі негізгі тәсілмен іске асырылуы мүмкін. Біріншісі — құқық иесінің тікелей өтініш беруі арқылы орындалса, екіншісі — бұрын туындаған құқықтар туралы нақты деректерді басқа цифрлық жүйелерден аудару арқылы жүзеге асырылады.
Жүйелі тіркеуді жүргізу мерзімдері мен нақты тәртібін салалық уәкілетті орган бекітеді. Сондықтан аталған процесс әр аймақта белгіленген жоспар мен ережелерге сәйкес ұйымдастырылады.
Мемлекеттік органдардан деректерді тасымалдау талаптары
Жүйелі тіркеу шеңберінде тіркеуші органда немесе өзге де мемлекеттік мекемелерде бұрыннан бар мәліметтер құқықтық кадастрға аударылуы мүмкін. Мұндай мәліметтерді пайдаланудың басты шарты — бастапқы деректердің толық жарамды болуы.
Мүлікке қатысты құжаттарды басқа мемлекеттік органдар мен ұйымдардан беру белгілі бір қағидаларға бағынады:
- нақты деректерге ие мемлекеттік органдардың өзара келісімі талап етіледі;
- құжаттарды беру рәсімі Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі белгілеген тәртіп бойынша ғана жүргізіледі.
Халықты хабардар ету және рәсімнің тегін болуы
Жүйелі тіркеу шаралары басталмас бұрын, уәкілетті орган бекіткен тәртіп бойынша халыққа арнайы хабарландыру берілуі қажет. Бұл азаматтар мен заңды тұлғаларға өздерінің құқықтары мен ауыртпалықтарының базаға қалай және қашан енгізілетінін дер кезінде білуге мүмкіндік береді.
Заңда көзделген ең маңызды кепілдіктердің бірі — жылжымайтын мүлікке бұрын туындаған құқықтар мен ауыртпалықтарды жүйелі тіркеудің өтеусіз негізде жүзеге асырылатындығы. Яғни, бұл шаралар кезінде мемлекет тарапынан ешқандай қосымша тіркеу ақысы алынбайды.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі