Жылжымайтын мүліктің құқық белгілейтін құжаты жоғалған немесе бүлінген жағдайда, оны тіркеу ісіндегі көшірмесі негізінде телнұсқа беру арқылы қалпына келтіруге болады. Бұл рәсім құқықтық кадастрда тіркелген жылжымайтын мүлікке қатысты тікелей қолданылады.
Телнұсқа қалай және негізде беріледі?
Құқықтық кадастрға мәліметтер енгізуге негіз болған құжаттың түпнұсқасы немесе куәландырылған көшірмесі жарамсыз күйге түссе не жоғалса, меншік иесіне ресми телнұсқа беріледі. Бұл ретте құжатты қалпына келтіру тіркеу ісінде сақталатын ресми көшірмеге сүйене отырып жүргізіледі.
Жаңа телнұсқа берілген сәттен бастап жоғалған немесе бүлінген бастапқы құжаттың (немесе оның куәландырылған көшірмесінің) заңды күші жойылады. Бұл талап мүлікке қатысты туындауы мүмкін заңсыз әрекеттердің алдын алу және құқықтық тәртіпті сақтау үшін уәкілетті орган бекіткен тәртіпке сай орындалады.
Нотариус қандай жағдайда телнұсқа береді?
Заңда телнұсқа берудің ерекше жағдайы нақтыланған. Егер тіркеу ісінде электрондық құжаттың тек қағаздағы көшірмесі ғана сақталған болса, онда құқық белгілейтін құжаттың телнұсқасын тіркеуші орган емес, нотариус береді.
Бұл ереже цифрлық форматта куәландырылған келісімдер мен мәмілелердің түпнұсқалық сипатын заңды деңгейде сақтауға мүмкіндік береді.
Бұрын туындаған құқықтар мен ауыртпалықтардың жайы
Егер жылжымайтын мүлікке құқық мемлекеттік тіркеусіз-ақ заңды деп танылған кезеңге жатса, осындай құқықты өзгерту, тоқтату немесе оған ауыртпалық белгілеу кезінде тіркеудің болмауы өтініштен бас тартуға негіз болмайды. Дегенмен, мұндай жағдайда құқық иесі немесе оның өкілі бұрынғы заңнама талаптарына сай келетін құқық растаушы құжаттар мен ауыртпалықтар туралы мәліметтерді тіркеуші органға жазбаша ұсынуға міндетті.
Сот немесе құқық қорғау органдарының шешімі бойынша еріксіз ауыртпалық салынған кезде кадастрда ақпарат жоқ болса, мәліметтер субъектілік белгі бойынша ақпараттық базада жүргізіледі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі