Кәсіпорын немесе жеке кәсіпкер төлем қабілетсіздігіне тап болғанда, мәселені шешу сот алаңына көшеді. Оңалту немесе банкроттық туралы іс тікелей сот талқылауына бірден өтпейді; алдымен оны сот отырысына сапалы дайындау кезеңі жүреді. Бұл сатының басты мақсаты — барлық мүдделі тараптарды процеске ресми түрде тартып, істі әділ әрі жан-жақты қарауға негіз жасау.
Сот дайындық кезінде кімдерге хабар береді?
Оңалту немесе банкроттық туралы істі сот талқылауына дайындау барысында сот Қазақстан Республикасының азаматтық сот ісін жүргізу заңнамасында көзделген жалпы әрекеттерден бөлек, отырыстың өтетін уақыты мен орнын нақты қатысушыларға алдын ала хабарлайды. Мұндай хабарлама мына тұлғаларға міндетті түрде жолданады:
- борышкерге;
- кредиторларға;
- уәкілетті мемлекеттік органға;
- прокурорға;
- іске қатысатын өзге де тұлғаларға.
Бұл міндет әрбір тараптың өз құқықтарын қорғауға және сот отырысына алдын ала дайындалуына мүмкіндік береді.
Сот ұйғарымының көшірмесін жолдау талабы
Істі сот талқылауына дайындау сатысында шығарылған сот ұйғарымының көшірмелері жоғарыда аталған қатысушылардың барлығына жіберіледі. Бұл құжат тек хабарлама сипатында ғана емес, ресми іс жүргізудің басталғанын куәландыратын маңызды акт қызметін атқарады.
Ұйғарым көшірмесін алу арқылы борышкер өз кәсіпорнына қатысты талаптарды біліп, дәлелдемелер жинақтауға кіріседі. Ал кредиторлар өз талаптарын нақтылап, берешекті өндіру немесе оңалту жоспарын қарастыру мүмкіндігін бағалай алады. Уәкілетті орган мен прокурордың хабардар етілуі процестің заң шеңберінде өтуін қадағалауға кепілдік береді.
Тараптар үшін практикалық салдары
Оңалту немесе банкроттық рәсімінде ақпараттық ашықтық шешуші рөл атқарады. Егер тараптардың бірі сот отырысының уақыты мен орны туралы дер кезінде құлағдар етілмесе немесе ұйғарым көшірмесін алмаса, бұл кейін сот шешіміне шағымдануға негіз болуы мүмкін.
Сондықтан кәсіпкерлер мен кредиторлар соттан келетін кез келген хабарламаға мұқият қарап, ұйғарымда көрсетілген мәліметтерді уақтылы назарға алғаны жөн. Бұл сот талқылауы басталғанға дейін өз ұстанымын тиянақты дайындауға көмектеседі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі