Атқарушылық іс жүргізу барысында борышты қайтару тек мүлікті тәркілеумен шектелмейді. Егер адамның атына тіркелген құнды мүлкі болмаса немесе берешек сомасы шағын болса, сот орындаушысы борышкердің жалақысы мен өзге де кіріс көздеріне өндіріп алу шарасын қолданады.
Қандай жағдайда табыстан ақша ұсталады?
Заң талабы бойынша сот орындаушысы кез келген жағдайда бірден жалақыға қол сала алмайды. Борышкердің жалақысынан және өзге де табыс түрлерінен өндіріп алу нақты үш жағдайда жүзеге асады:
- Мерзімдік төлемдерді өндіру: белгілі бір уақыт аралығында үнемі төленіп тұруы тиіс міндеттемелерді орындау кезінде;
- Шағын берешек: өндіріп алынатын сома бір жүз айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) аспаған жағдайда;
- Мүліктің жоқтығы немесе жеткіліксіздігі: борышкердің өзге мүлкі мүлдем болмаса, бар мүлкіне өндіріп алу шарасын қолдану мүмкін болмаса немесе мүлкі қарызды толық өтеуге жетпесе.
Қаулы қалай орындалады?
Табыстан ақша өндіру үшін сот орындаушысы ресми қаулы шығарады. Бұл қаулыда борыш сомасы толық өтелгенге дейін борышкердің ай сайынғы табысынан қандай мөлшерде ақша ұсталуы керектігі нақты көрсетіледі.
Осыдан кейін қаулы атқарушылық құжаттың ресми куәландырылған көшірмесімен бірге борышкер еңбек қатынасында тұрған жұмыс берушіге немесе оған кіріс төлейтін өзге тұлғаға жіберіледі. Құжат аумақтық бөлімнің немесе жеке сот орындаушысының мөрімен куәландырылуға тиіс.
Бақылау және жұмыс берушінің жауапкершілігі
Қаулы жұмыс орнына түскеннен кейін жұмыс беруші қарыз сомасын қызметкердің жалақысынан ұстап, тиісті бағытқа аударып отыруы шарт. Сот орындаушысы қаражаттың дер кезінде әрі дұрыс ұсталуын, сондай-ақ жиналған ақшаның өндіріп алушыға уақтылы аударылуын қадағалауға міндетті.
Егер борышкер қызметінен босатылса немесе табыс көзі тоқтаса, онымен еңбек қатынасында болған мекеме немесе кіріс төлеуші тұлға бұл жөнінде сот орындаушысына үш күн ішінде ресми хабарлама жолдауы керек. Бұл талап борышкердің табыс көзін ауыстырып, міндеттемеден жалтаруына жол бермеу үшін қойылған.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі