Көппәтерлі тұрғын үйдің шатыры, инженерлік желілері немесе қасбеті тозғанда, ортақ мүлікті қалпына келтіру үшін қомақты қаржы қажет болады. Заңнамаға сәйкес, ортақ мүлікті күрделі жөндеуді қаржыландыру меншік иелерінің жинақталған қаражаты немесе жергілікті бюджеттің қайтарымды көмегі арқылы жүзеге асады.
Жинақ шотын ашу және банктердің қатысуы
Ортақ мүлікті күрделі жөндеуге қаражат жинақтау нақты міндеттерден басталады. Мүліктің меншік иелері бірлестігінің (МИБ) төрағасы немесе кондоминиум объектісін басқару субъектісі күнтізбелік он бес күн ішінде екінші деңгейдегі банктердің бірінде арнайы жинақ шотын ашуға тиіс.
Мұнда банктің ұстанымы да маңызды: екінші деңгейдегі банктер үшін күрделі жөндеуге ақша жинақтау процесіне қатысу міндет емес, құқық болып саналады. Егер банк мұндай жинақтау қызметін көрсетуге қатысатын болса, ол Қазақстан Республикасы заңдарының талаптарын қатаң сақтауы қажет.
Бюджет есебінен қаржыландыру және шығынды өтеу
Тұрғын үй инспекциясы үйді бюджет қаражаты есебінен күрделі жөндеу жүргізуді талап ететін көппәтерлі тұрғын үйлердің тізбесіне қосқан кезде арнайы рәсімдер жүреді. Атап айтқанда, инспекция жергілікті бюджет есебінен жобалау ұйымын айқындауға және жобалау-сметалық құжаттаманы (ЖСҚ) дайындауға конкурс өткізеді.
Жергілікті атқарушы органдар жергілікті бюджет қаражаты болған жағдайда, инспекция тізбесіндегі және дайын ЖСҚ-сы бар үйлерге күрделі жөндеу жүргізуге құқылы. Алайда бұл қайтарымсыз көмек емес: қаржыландыру пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары мен қоймалар иелерінің қаражатты кейін қайтаруын қамтамасыз ету шартымен ғана беріледі.
Жөндеуге жұмсалған нақты шығынды барлық меншік иелері өтейді. Төлем көлемі ортақ бөлінбейді, әр меншік иесінің дара (бөлек) меншігіндегі алаңына — пәтердің пайдалы алаңына, тұрғын емес үй-жайдың, автотұрақ немесе қойма аумағына пропорционалды түрде есептеледі.
Мердігерді таңдау кімге тапсырылады?
Ортақ мүлікке күрделі жөндеу жүргізетін құрылыс немесе жөндеу ұйымын анықтау тұрғындардың құзырында. Егер тұрғындардың жалпы жиналысы бұл құқықты үй кеңесіне немесе кондоминиум объектісін басқару субъектісіне жүктесе, мердігерді тікелей сол өкілдер таңдайды.
Жеке кіреберістің лифтін жөндеу ерекшелігі
Көппәтерлі үйде лифт тозған жағдайда шығынды бүкіл үйге арту әрдайым әділ бола бермейді. Заң бұл мәселені нақтылайды: егер белгілі бір кіреберістің лифтін бюджет қаражаты есебінен ауыстыру немесе жөндеу қарастырылса, бұл да қаражатты қайтару шартымен атқарылады.
Мұндай шешімді қабылдау үшін келесі шарттар орындалуға тиіс:
- тиісті кіреберістегі пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жалпы санының үштен екісінен астамының ресми келісімі қажет;
- жиналыстың тиісті хаттамасы рәсімделуі шарт.
Осы рәсімдер сақталғанда лифтіні ауыстыру немесе жөндеу бойынша шығыстарды тек сол кіреберістегі пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері ғана төлейді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі