Баспананы уақытша пайдалануға беру кезінде туындайтын қатынастардың негізгі құқықтық құралы — тұрғын үйді жалдау шарты. Азаматтық заңнама бұл келісімнің мазмұнын, қатысушыларын және оның заңды түрін нақты айқындайды.
Шарттың мәні мен тараптары
Тұрғын үйді жалдау шарты бойынша тұрғын үйдің иесі немесе ол өкілеттік берген адам (жалға беруші) екінші тарапқа — азаматқа (жалға алушыға) және оның отбасы мүшелеріне тұрғын үйді белгілі бір ақы төлеп пайдалануға беруге міндеттенеді.
Бұл нормадан келесі маңызды құқықтық сипаттар туындайды:
- Жалға беруші: мүлікті пайдалануға тек үйдің тікелей меншік иесі немесе соның атынан заңды түрде әрекет етуге құқығы бар сенімді, уәкілетті тұлға ғана ұсына алады;
- Жалға алушы: тұрғын үй нақты азаматқа және онымен бірге тұратын отбасы мүшелеріне пайдалануға беріледі;
- Өтемдік сипаты: шарттың басты шарты — тұрғын үйді пайдаланғаны үшін ақы төлеу міндеті.
Жазбаша нысан — басты талап
Заң тұрғын үйді жалдау шартын міндетті түрде жазбаша нысанда жасауды тікелей талап етеді. Бұл талапты елемеу немесе келісімді тек ауызша сөзге сеніп қалдыру заңнамалық қағидатқа қайшы келеді.
Жазбаша келісім жалға беруші мен жалға алушының келіскен талаптарын, баспананы пайдалануға байланысты өзара міндеттерін ресми түрде бекітеді. Тұрғын үйді отбасы мүшелерімен бірге пайдалану мәселесі де осы құжат шеңберінде құқықтық негіз табады.
Практикалық салдары
Баспананы тапсырушы тарап міндетті түрде меншік иесі не оның тиісті өкілеттігі бар өкілі болуға тиіс. Егер шартқа меншік иесінің атынан басқа адам қол қойса, оның өкілеттігінің бар-жоғын анықтап алған жөн. Ал жалдау шартының жазбаша ресімделуі — кейіннен тараптар арасында пайдалану тәртібі мен төлемге қатысты дау туындаған жағдайда өзара келісілген шарттарды айғақтаудың жалғыз сенімді жолы.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі