Қалалар мен елді мекендерді дамыту көлік ағыны мен тұрғындардың қауіпсіз қозғалысын есепке алмай жүзеге аспайды. Қазақстан Республикасының Құрылыс кодексі бойынша кез келген сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі аумақтық-көліктік жоспарлау мен жол жүрісін ұйымдастыру талаптарына қатаң негізделуі тиіс. Бұл талаптар мен шектеулер бекітілгеннен кейін оны орындау құрылыс саласының барлық субъектісі үшін заңды түрде міндетті болып саналады.
Қала құрылысы құжаттарының құрамына не кіреді?
Жобалық құжаттамаларда көлік қатынасы мен жол жүрісінің ұйымдастырылуын сипаттайтын нақты құжаттар топтамасы қамтылады. Олар елді мекендегі қозғалыстың ұзақ мерзімді бағытын белгілейді:
- Кешенді көлік схемасы: жеке көлік пен қоғамдық көліктің арасындағы жүктемені бөледі, көше-жол, қоғамдық көлік және көшеден тыс жылдамдық желілерін кешенді дамыту жолын көрсетеді;
- Көше-жол желісінің бас схемасы: көлік желісін қауіпсіз әрі тиімді дамытудың қаржылық-экономикалық жағын айқындайды;
- Көше-жол желісін ұйымдастыру жобасы: магистральдар құрылымын, көшелер мен жолдарды, тораптық элементтерді, қималарды орналастыру аумағын белгілейді әрі бас жоспар мен басқа құжаттарды өзара байланыстырады;
- Жолдарды жоспарлау жобасы: қызыл сызықтар мен резервтелген аумақтар шегінде жол элементтерінің нақты орнын белгілейді, бұл өз кезегінде жекелеген тораптарды жобалауға негіз болады;
- Жол жүрісін ұйымдастырудың кешенді схемасы: елді мекендегі қозғалыс жүйесін бекітеді. Астана қаласы бойынша бұл схема елорда мәртебесі туралы конституциялық заңға сәйкес қабылданады.
Жоспарлаудың үш сатысы және қауіпсіздік аудиті
Көліктік жоспарлау кездейсоқ жүргізілмейді, ол үш кезеңнен тұрады. Бірінші сатыда ағымдағы көлік және жаяу жүргіншілер ахуалы зерттеледі, перспективалық болжам жасалады және Қорғаныс министрлігінің ұсыныстары сұратылады. Осы кезеңде қауіп-қатер ошақтарына талдау жасалып, жол жүрісі қауіпсіздігіне міндетті аудит жүргізіледі. Халқы жүз мыңнан асатын немесе көлік жағдайы күрделі қалалар үшін жаяу жүргіншілер жолдары нақты көрсетілген кешенді көлік схемаларын әзірлеу талап етіледі.
Екінші сатыда осы зерттеулер мен ұсыныстар негіздеуші материал ретінде ресімделіп, өңірлердің көліктік жоспарлау схемалары мен бас жоспарларын әзірлеу кезінде қаралады. Үшінші сатыда жоғарыда аталған тиісті нақты жобалық құжаттар әзірленеді.
Жолдарды жобалау кезіндегі міндетті инфрақұрылым
Қазақстан аумағында жолдарды жаңадан салғанда немесе жобалағанда заң жол апатын азайту мен қолайлы орта жасаудың нақты шарттарын талап етеді. Атап айтқанда:
- көлік легінің келешекте ұлғаюын ескеретін өткізу қабілеті;
- зияткерлік көлік жүйелерімен жарақтандыру;
- қоғамдық көліктің кедергісіз жүруі үшін бөлек арнайы жолақтар бөлу;
- трассалық медициналық-құтқару пункттерін орналастыру;
- халықтың жүріп-тұруы шектеулі топтары үшін қолжетімді өткелдері бар тротуарлар салу;
- велосипедтер, электр самокаттар мен электрлі велосипедтер үшін бөлек жолақтар қарастыру.
Сонымен қатар елді мекендердегі жол апаттары мен көшелердің өткізу қабілетіне жүргізілген мониторинг нәтижелері мемлекеттік қала құрылысы кадастрында базалық деңгейде міндетті түрде тіркеліп отырады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі