Жеке меншіктегі баспананы жалға беру мен алу кезіндегі қатынастар көбіне екі тараптың өзара уағдаластығына байланысты болады. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі жекеше тұрғын үй қорындағы баспананы жалдау талаптарын айқындауда келісімшарт еркіндігі қағидатын негізге алады.
Тараптардың өзара келісімі басты орында
Азаматтық заңнамаға сәйкес, жекеше тұрғын үй қорындағы үй-жайды жалдау талаптары, ең алдымен, мүлік иесі мен жалға алушының өзара келісімімен белгіленеді. Бұл екі тараптың тұрғын үйді пайдалану тәртібін, ақы мөлшерін және жауапкершілік көлемін өз қалаулары бойынша талқылап, бекітуіне мүмкіндік береді.
Заңда тікелей көрсетілгендей, тараптардың бұл дербестігі келісімшарт талаптарын барынша нақты және екі жаққа да тиімді етіп реттеуге жол ашады. Тұрғын үйді өткізу және қабылдап алу жағдайлары мен мерзімдері тараптар арасындағы уағдаластықпен нақтыланады.
Тұрғын үй заңдарындағы ерекшеліктер мен шектеулер
Келісім еркіндігі шексіз емес. Азаматтық кодекс жекеше тұрғын үйді жалдау шарттары тараптардың еркімен шешілетінін бекіткенімен, «егер тұрғын үй заңдарында өзгеше көзделмесе» деген маңызды шарт қояды.
Демек, тұрғын үй заңнамасында нақты мәселе бойынша императивті немесе арнайы ережелер қарастырылған болса, тараптар оларды айналып өте алмайды. Бұл ретте жалға беруші мен жалға алушының келісімі жалпы салалық заңнама талаптарына қайшы келмеуі тиіс.
Практикалық тұрғыдан нені ескеру қажет?
Заң жалға алу шарттарын белгілеу құқығын тараптардың өзіне қалдырғандықтан, кез келген ауызша уағдаластықты жазбаша келісімге түсіру — тәуекелдердің алдын алудың жалғыз жолы. Жазбаша шарт тараптардың құқықтары мен міндеттерін заңды түрде бекітіп, дау туындаған жағдайда басты дәлел қызметін атқарады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі