Жақын адам дүниеден өткенде, оның артында қалған дүние-мүлкіне иелік ету заңды рәсімдеуді талап етеді. Заң бойынша мұраға құқық туралы куәлікті нотариус өз бетінше немесе сөзге сеніп бере салмайды. Құжатты рәсімдеу үшін өтініш беруші заңда көзделген бірқатар мән-жайды ресми айғақтармен дәлелдеуге міндетті.
Нотариус куәлік берер алдында нені тексереді?
Нотариаттық іс-әрекет барысында маман ең алдымен мұрагерлік істі ашуға негіз болатын заңды фактілердің дұрыстығын тексереді. Ол үшін өтініш берушілерден тиісті дәлелдемелер мен құжаттық айғақтар талап етіледі.
Заң талабы бойынша нотариус мынадай негізгі мән-жайларды анықтап, тексереді:
- мұра қалдырушының қайтыс болу фактісі;
- мұраның ашылған уақыты мен ашылған жері;
- өтініш білдірген адамдардың мұраны иеленуіне негіз болатын қатынастардың (мысалы, туыстық немесе өзге де заңды байланыстардың) расталуы;
- мұра ретінде қалған мүліктің нақты құрамы мен оның орналасқан жері.
Аталған мәліметтердің әрқайсысы нотариусқа ресми расталуы тиіс. Егер бұл мән-жайлар тиісті айғақтармен қуатталмаса, куәлікті кедергісіз алу мүмкін болмайды.
Дәлелдеме болмаған жағдайда мұрагер тізімге қалай енеді?
Өмірде мұрагерлердің бірі өзінің құқығын негіздейтін айғақтарды түрлі себептермен дер кезінде немесе мүлдем ұсына алмайтын жағдайлар кездеседі. Мұндай сәтте заң басқа мұрагерлердің өзара келісіміне жол береді.
Егер белгілі бір мұрагердің өз құқығын растайтын құжаттық айғақтарды табыс етуге мүмкіндігі болмаса, ол басқа мұрагерлердің көмегімен тізімге қосыла алады. Бұл ретте басты шарт мынадай: мұраны қабылдап үлгерген әрі барлық қажетті айғақтарын ұсынған өзге мұрагерлердің барлығы осы азаматтың мұраға құқық туралы куәлікке енгізілуіне бірауыздан келісім беруі керек.
Бұл ереже туыстық немесе өзге де байланысты дәлелдейтін қағаздар жоғалған кезде отбасы ішіндегі татулық пен келісім арқылы мәселені шешуге құқықтық мүмкіндік береді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі