Компаниядағы қатысу үлесі мен акцияларды сенімгерлік басқаруға беру кезінде кіріс пен шығысты кімнің есепке алатыны және салық міндеттемесін кім орындайтыны ерекше тәртіппен реттеледі. Салық кодексінің 70-бабына сәйкес, бұл қатынастарда негізгі салықтық ауыртпалық пен мүліктік құқық көбінесе мүлікті тапсырған құрылтайшыда сақталады, ал басқарушы өзіне тиесілі сыйақы мен өтелген шығындар шегінде есеп жүргізеді.
Құрылтайшының кірісі мен шығысы қалай айқындалады?
Сенімгерлік басқарудағы қатысу үлесі мен акциялардан түсетін дивидендтер сенімгерлік басқару құрылтайшысының кірісі болып танылады. Алайда бұл кіріс таза түрінде емес, сенімгерлік басқарушы жұмсаған және өтелуге жататын шығындар сомасына азайтылып есептеледі. Шығындарды өтеу шарты арнайы шартта, басқаруды құру туралы актіде немесе өзге де негіздерде, сондай-ақ басқарушының есебінде міндетті түрде көрсетілуі тиіс.
Сонымен қатар үлестер мен акцияларды басқару нәтижесінде түскен кез келген өзге мүлік те толықтай құрылтайшының меншігі ретінде есепке алынады. Ал сенімгерлік басқарушыға төленетін қызметтік сыйақы құрылтайшы үшін ресми шығыс болып саналады.
Сенімгерлік басқарушының есепке алу ерекшеліктері
Басқарушы тұлға активтердің иесі болмағандықтан, акциялардан немесе қатысу үлесінен түскен барлық дивидендті өзінің табысы ретінде көрсете алмайды. Заң бойынша оның кірісіне тек екі нақты позиция кіреді:
- басқаруды құру туралы актіде көзделген тікелей сыйақы сомасы;
- қызмет барысында жұмсалған және құрылтайшы тарапынан өтелген (немесе өтелуі құжатпен бекітілген) нақты шығындар сомасы.
Өз кезегінде, сенімгерлік басқарушы құжатпен расталған осы шығындарды өз есебінде шығыс ретінде таниды. Бұл жердегі маңызды қағида: аталған шығындар құрылтайшының дивиденд түріндегі кірісін азайтқанымен, құрылтайшының жеке шығысы ретінде қайта шегерімге немесе есепке алынбайды. Осылайша шығынды екі жақта бірдей қайталап есептеуге жол берілмейді.
Салық міндеттемелерін орындау тәртібі
Корпоративтік және жеке табыс салықтары бойынша есеп беру және төлем жасау міндеті екі тарапқа бірдей жүктеледі, бірақ олардың салықтық базасы бөлек:
- Құрылтайшы: өзіне тиесілі дивидендтік табыс пен мүлік көлемі бойынша Салық кодексінде белгіленген жалпы тәртіппен корпоративтік немесе жеке табыс салығын өтейді.
- Сенімгерлік басқарушы: өзі алатын басқару сыйақысы мен өтелген шығыстар бөлігі бойынша, өзі жататын салық төлеушілер санатына сай салық міндеттемелерін жеке орындайды.
Қатысу үлесі мен акцияларды сенімгерлік басқаруға беру кезінде шарт пен басқарушы есебінің нақты толтырылуы шешуші мәнге ие. Шығындардың құжатпен бекітілмеуі немесе есепте дұрыс көрсетілмеуі дивиденд кірісін негізсіз ұлғайтып, салықтық дауларға әкелуі мүмкін.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі