Акционерлік қоғамда түйінді шешімдерді акционерлердің жалпы жиналысы қабылдайды. Алайда бұл жиын өздігінен өтпейді: оны шақыру, күн тәртібін бекіту және тиісті деңгейде ұйымдастыру заңда көрсетілген нақты талаптарға сай жүргізілуі шарт. Тәртіптің сақталмауы корпоративтік дауға немесе жиынның заңсыз деп танылуына әкелуі мүмкін.
Жылдық және кезектен тыс жиналысты кім шақырады?
Заң талабы бойынша жиналыстың түріне қарай оған бастамашы болатын субъектілер нақты ажыратылған:
- Жылдық жалпы жиналысты директорлар кеңесі шақырады.
- Кезектен тыс жалпы жиналыс директорлар кеңесінің немесе қоғамның ірі акционерінің бастамасы бойынша шақырылады.
- Қоғам ерікті түрде таратылу процесінде болса, акционерлердің кезектен тыс жиналысын тарату комиссиясы шақыруға, әзірлеуге және өткізуге құқылы.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасының заң актілерінде кезектен тыс жалпы жиналыстың міндетті түрде шақырылуы талап етілетін арнайы жағдайлар да көзделуі мүмкін.
Жиналысты әзірлеу мен өткізу кімге жүктеледі?
Жиналыс шақыру туралы шешім қабылданғаннан кейін оны әзірлеу мен тікелей өткізу кезеңі басталады. Бұл міндет заң бойынша мына субъектілерге жүктелуі мүмкін:
- атқарушы орган;
- қоғаммен жасалған шартқа сәйкес орталық депозитарий;
- директорлар кеңесі;
- қоғамның тарату комиссиясы.
Заңда тікелей көрсетілген ерекше жағдайларды қоспағанда, жиналысты шақыру, әзірлеу және өткізуге кететін барлық шығындарды акционерлік қоғам өз мойнына алады.
Қоғам органдары жиналыс шақырудан бас тартса не істеу керек?
Кейбір жағдайда басқару органдары жиналыс өткізуді негізсіз кешіктіруі немесе акционерлердің талабын елемеуі мүмкін. Мұндай сәтте заң сот арқылы қорғану тетіктерін ұсынады:
- Егер қоғам органдары жылдық жалпы жиналысты шақыру тәртібін бұзса, кез келген мүдделі тұлға сотқа жүгіне алады. Бұл ретте жиналыс сот шешімінің негізінде шақырылады және өткізіледі.
- Егер қоғам органдары кезектен тыс жалпы жиналысты өткізу туралы ірі акционердің заңды талабын орындамаса, ірі акционер сотқа талап-арыз бере алады. Мұндай жиын да сот шешімі негізінде өткізілуі тиіс.
Акционерлердің құқығын қорғау мен корпоративтік шешімдердің легитимділігін сақтау үшін әрбір қадамды заң нормаларына қатаң сәйкестендіру қажет.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі