Қазақстанда шекті мәннен асатын немесе оған тең сомадағы төлемдер мен ақша аударымдары мемлекеттік валюталық бақылау назарына ілігеді. Мұндай операциялар жүргізілген кезде уәкілетті банктер мәліметтерді жинақтап, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне арнайы есеп түрінде жіберуге міндетті.
Банкке қандай ақпарат ұсынылады
Шекті мәннен асатын сомаға валюталық операция жасайтын клиент — мейлі ол резидент немесе бейрезидент болсын — банкке нақты мәліметтерді беруі қажет. Егер төлем құжатындағы мәліметтер іс жүзіндегі жағдайдан өзгеше болса немесе қосымша нақтылауды талап етсе, мына деректер көрсетіледі:
- төлем құжаты бойынша ақша жөнелтуші мен бенефициардың нақты тіркелген елі (егер құжаттағы көрсеткіштермен сәйкес келмесе);
- заңды тұлға өз құрылымдық бөлімшелерімен немесе бөлімшелер өзара операция жүргізгенде — корпоративішілік ақша аударымының белгісі;
- жүргізіліп жатқан төлем мен аударымның валюталық операция коды.
Бұл деректерді клиент банктің өзіне ұсынады, не болмаса уәкілетті банк ұсынылған құжаттардың негізінде ақпаратты өз бетінше толтырады. Валюталық бақылау агенті саналатын банк кодтың және өзге мәліметтердің дұрыс толтырылуын қамтамасыз етеді.
Резиденттерге қойылатын қосымша талаптар
Аударым жасаушы клиент Қазақстан резиденті болған жағдайда, талап күшейе түседі. Егер төлем белгілі бір валюталық шарт аясында жүзеге асырылса, банкке мынадай қосымша мәліметтер жолданады:
- төлем құжатындағы тараптармен сәйкес келмеген ретте — келісімшарт бойынша нақты ақша жөнелтуші мен алушының кім екені;
- шарттағы тараптардың тіркелген елдері (егер төлем құжатымен алшақтық болса);
- валюталық шарттың деректемелері және ол ресімделген болса — шарттың есептік нөмірі.
Ұлттық Банктің құжат сұрату құқығы
Валюталық бақылау тек есеп жинаумен шектелмейді. Ұлттық Банк қаржылық мәміленің түпкі мән-жайын нақтылау қажет деп тапса, бақылау агенттерінен (яғни банктерден), сондай-ақ резидент жөнелтушіден немесе резидент бенефициардан шарттың көшірмесін және сол мәмілеге қатысты өзге де деректерді тікелей талап ете алады.
Бұл ретте белгіленген ережелер барлық жерде бірдей қолданылмайды. «Астана» халықаралық қаржы орталығының (АХҚО) қатысушылары өз аумағында жүргізетін валюталық операцияларға аталған талаптар жүрмейді. Ал орталық қатысушыларының тапсырмасымен операция орындайтын банктердің мәлімет беру тәртібі Ұлттық Банкпен келісіле отырып, АХҚО-ның ішкі актілерімен белгіленеді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі