Жауапкершілігі шектеулі серіктестікке қатысушы өзіне тиесілі үлесті сатуға, өзге жолмен беруге немесе міндеттемесін қамтамасыз ету үшін кепілге қоюға құқылы. Дегенмен мұндай мәмілелер заңнамада белгіленген нақты шарттар мен рәсімдер сақталғанда ғана заңды күшіне ие болады.
Үлесті иеліктен шығарудың басты шарты: салымның төленуі
Серіктестік мүлкіндегі үлесті сату немесе кепілге қою кезінде ең алдымен жарғылық капиталға салымның нақты қаншалықты төленгені ескеріледі. Егер қатысушы серіктестікке өз салымын толық құймаған болса, үлесті толықтай иеліктен шығара алмайды. Бұл жағдайда үлесті иеліктен шығару немесе кепілге беру тек нақты төленген бөлігі шегінде ғана рұқсат етіледі.
Басқа қатысушыларға үлесті беру және нотариаттық талап
Қатысушы өз қалауы бойынша үлесін немесе оның бір бөлігін сол серіктестіктің бір немесе бірнеше мүшесіне сатуға немесе өзге де жолмен беруге құқылы. Сонымен қатар серіктестіктің өзге қатысушысы алдындағы міндеттемесін орындау мақсатында үлесін сол тұлғаға кепілге қоя алады.
Мұндай ішкі мәмілелерді жасау кезінде серіктестіктің өзінен немесе өзге қатысушылардан алдын ала келісім алу талап етілмейді. Бірақ құрылтай құжаттарында бекітілген арнайы ережелер мен шарттар болса, олар міндетті түрде сақталуға тиіс. Егер серіктестіктен шығатын қатысушы жеке тұлға болса, серіктестік мүлкіндегі (жарғылық капиталындағы) үлесті басқаға беру шартын міндетті түрде нотариаттық тәртіппен куәландыру қажет.
Үлестің 50 пайызын немесе одан көп бөлігін сатып алу тәртібі
Серіктестіктің жарғылық капиталындағы бақылау пакетін алу үдерісі қатысушылардың барлығына бірдей ашық жүруі тиіс. Жеке өзі немесе өзінің үлестес тұлғаларымен бірлесіп үлестердің жиынтығында 50 және одан көп пайызын сатып алуға ниет білдірген тұлға мына талаптарды орындауға міндетті:
- серіктестіктің барлық қатысушыларына ресми хабар жіберу;
- хабарламада сатып алушы және оның үлестес тұлғалары туралы толық мәліметтерді көрсету;
- үлесті сатып алудың ұсынылатын бағасын бекіту (бұл ұсыныс хабарламада жазылған бағадан төмен болмауы шарт);
- серіктестік қатысушыларының жауап беруі үшін кемінде отыз күн мерзім беру.
Үлес кепілін ресімдеу және орталық депозитарий ережелері
Серіктестік мүлкіндегі үлесті кепілге қою Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік тіркеуден өтеді. Ал егер серіктестік қатысушыларының тізілімін жүргізу орталық депозитарийге жүктелген болса, кепілді тіркеу ісі заң мен жарғы талаптарын ескере отырып, орталық депозитарийдің ішкі ережелері негізінде іске асырылады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі