Оңалту немесе банкроттық рәсімі жүріп жатқан кезде борышкердің тағдырын көбіне кредиторлар жиналысы айқындайды. Мұндай жиында шешімдер қарапайым көпшілікпен емес, талап етілген қаржының салмағына қарай қабылданады, ал жиналыстың заңды болуы қатысушылардың кворумына тікелей байланысты.
Жиналыстың заңдылығы: кворум қалай есептеледі?
Кредиторлар жиналысы өткізілді деп танылуы үшін оған дауыс беру құқығы бар кредиторлардың жалпы дауыс санының елу пайызынан астамы қатысуға тиіс. Бұл ретте сырттай дауыс берген кредиторлар да осы есепке кіреді. Егер белгіленген кворум жиналса, күн тәртібіне енгізілген мәселелерді қарауды кейінге шегеруге немесе ауыстыруға заң жол бермейді.
Алғашқы отырыста жеткілікті дауыс жиналмай, жиналыс қайта шақырылған жағдайда талап біршама жеңілдейді. Қатысушыларға өткізілетін уақыт пен орын туралы алдын ала тиісті түрде хабарланған болса, қайта шақырылған жиналысқа дауыс беруге құқығы бар жалпы дауыс санының кемінде жиырма бес пайызы қатысса, шешім қабылдауға заңды негіз бар деп есептеледі.
Дауыс беру қағидаты және айыппұлдардың есебі
Кредиторлар шешім қабылдағанда әрбір қатысушының салмағы «талаптардың бір теңгесі – бір дауыс» қағидатымен есептеледі. Дауыс санын әкімші, ал жиналысты комитет өткізсе, кредиторлар комитетінің төрағасы айқындайды. Дауыс берушілер күн тәртібіндегі әрбір тармақ бойынша тек екі позицияның бірін білдіреді: «жақтаймын» немесе «қарсымын».
Негізгі ереже бойынша, тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл), жіберіп алған пайда мен өзге де қаржылық санкциялар дауыс санын есептегенде ескерілмейді. Мұндай талаптар мына екі ерекше жағдайда ғана дауыс беру құқығын береді:
- дауыс беру құқығы бар барлық кредиторлардың негізгі талаптары толық көлемде өтелген кезде;
- кредиторлар талаптарының тізілімі тек қана айыппұлдардан, өсімпұлдардан, жіберіп алған пайдадан немесе сот белгілеген өзге де санкциялардан тұрған жағдайда.
Борышкер талаптарды кезең-кезеңімен өтеген сайын, кредитордың дауыс саны сол өтелген сомаға сәйкес азайып отырады. Алайда оңалту немесе банкроттық рәсімінің қорытынды есебін келісу кезінде бұл шектеу қолданылмайды.
Кімдердің дауыс беруге құқығы жоқ?
Заң кейбір субъектілерді жиналыста дауыс беру құқығынан тікелей шектейді. Атап айтқанда, борышкермен үлестес болып табылатын тұлғаларға қалған барлық кредиторлардың талаптары толық қанағаттандырылмайынша дауыс беруге тыйым салынады. Сондай-ақ осы Заңның 72-бабының 3-тармағы мен 90-бабының 5-тармағына сай дауыс беру құқығынан айырылған өзге де кредиторлар шешім қабылдауға қатыса алмайды.
Бұдан бөлек, жиналысқа қатысу тәртібіне мынадай қатаң талаптар қойылады:
- егер кредитор жиналыс кезінде дауыс беруден бас тартса, ол жиынға мүлдем қатыспаған деп есептеледі;
- кредитор жиналысқа дәлелді себепсіз екі рет келмесе, оның дауыс саны кворумды (құқықтылықты) айқындау кезінде есептен шығарылады.
Келмеудің дәлелді себептері ретінде уақытша еңбекке жарамсыздық, төтенше жағдайдың туындауы немесе жиналыстың өзі дәлелді деп таныған өзге де жағдайлар растайтын құжаттар негізінде ғана қабылданады.
Шешімдерді хаттамалау және шағымдану тәртібі
Жиналыс ашылғанға дейін қатысушыларды тіркеу жүргізіледі. Отырысты дауыс беретін кредиторлар арасынан сайланған төраға, ал іс қағаздарын осы қағидатпен сайланған хатшы жүргізеді. Жиналыс нәтижесі сол күні хаттамамен ресімделіп, оған төраға, әкімші және хатшы қол қояды, сондай-ақ борышкерде мөр болса, мөр басылады.
Хатшы хаттаманы үш түпнұсқа данада дайындайды: бірі қол қойылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде уәкілетті органға, екіншісі – кредиторлар комитетіне, үшіншісі әкімшіге беріледі. Рәсімге қатысушылар қабылданған шешіммен келіспеген жағдайда, оған шешім қабылданған күннен бастап бір ай ішінде шағым жасай алады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі