Оңалту және банкроттық рәсімдері тек берешекті реттеу немесе төлем қабілетін қалпына келтіру тетігі ғана емес, барлық тараптың міндеттерін айқын белгілейтін құқықтық процесс. Бұл саладағы белгіленген тәртіпті елемеу немесе құқықтарды асыра пайдалану заң алдында жауапсыз қалмайды.
«Оңалту және банкроттық туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 127-бабында осы саланың талаптарын бұзғаны үшін нақты құқықтық салдар белгіленген: заңнаманы бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жауаптылыққа әкеп соғады.
127-баптың құқықтық сипаты мен мәні
Аталған норма сілтемелік сипатқа ие. Бұл банкроттық немесе оңалту барысында заң бұзған тұлғаларға жауаптылық шаралары еліміздің тиісті заңнамалық актілеріне сәйкес қолданылатынын білдіреді. 127-бап процеске қатысушылардың кез келген заңсыз әрекеті немесе әрекетсіздігі үшін жауапкершіліктің бұлтартпастығы қағидатын бекітеді.
Рәсім шеңберінде ережелерді бұзу жай ғана ішкі процедуралық кемшілік болып саналмайды. Ол тікелей мемлекеттік деңгейдегі заң талабын орындамау ретінде бағаланады.
Бұл талап кімдерге қатысты қолданылады?
Оңалту және банкроттық рәсімдеріне қатысатын барлық тарап осы жауаптылық қағидатының аясына кіреді. Заңды сақтау талабы мына субъектілерге тікелей қатысты:
- Борышкерге — өзінің қаржылық жағдайы туралы мәліметтерді ұсыну және мүлікті басқару міндеттерін орындау кезінде;
- Кредиторларға — өз талаптарын заңда белгіленген тәртіппен қою және өзге тараптардың мүддесіне заңсыз қысым жасамау бойынша;
- Процесті жүргізуші басқарушыларға — өкілеттіктерін тек заң аясында, тараптардың құқығын бұзбай жүзеге асыру барысында.
Тәуекелдер мен практикалық маңызы
Оңалту немесе банкроттық барысында заң талаптарын сақтамау барлық тарап үшін ауыр зардаптарға соқтыруы мүмкін. Заң бұзушылық анықталған жағдайда, құқық бұзушы тұлға заңнамаға сәйкес шаралардан тыс қала алмайды.
Сондықтан кәсіпорынды сауықтыру немесе тарату рәсіміне қатысушы әрбір тарап заңда көрсетілген ережелерді, құқықтар мен міндеттерді мүлтіксіз орындауы қажет. Тәртіпті сақтау ғана процестің заңды әрі әділ аяқталуын қамтамасыз етеді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі