Құрылыс барысында жұмыстың мерзімінде әрі сапалы орындалуы тек мердігердің шеберлігіне емес, тапсырысшы тарапынан жасалатын өндірістік жағдайға да тікелей байланысты. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі тапсырысшыға құрылысты қаржыландырудан бөлек, мердігерге жұмыс істеуге мүмкіндік беретін қосымша міндеттер жүктелуі мүмкін екенін нақты бекітеді.
Мұндай міндеттер шарт талаптарына енгізілген сәттен бастап заңды күшке ие болып, құрылыс алаңындағы өзара ынтымақтастықтың негізгі шартына айналады.
Заң бойынша тапсырысшыға қандай қосымша міндеттер жүктелуі мүмкін?
Азаматтық кодекстің 659-бабына сәйкес, құрылыс мердігерлігі шартында көзделген жағдайлар мен тәртіп бойынша тапсырысшы мынадай қызметтер мен көмек көрсетуге міндетті болады:
- жұмыстарды жүргізу үшін қажетті ғимараттар мен үйлерді мердігерге беру;
- мердігердің мекенжайына қажетті жүктердің тасымалдануын ұйымдастыру немесе қамтамасыз ету;
- құрылыс алаңына уақытша энергиямен жабдықтау желілерін, су және бу құбырларын жүргізу;
- шартта келісілген өзге де қосымша қызметтерді көрсету.
Бұл міндеттер тапсырысшының қалауына қарай емес, тек шартта нақты белгіленген шарттар мен көлемде жүзеге асырылады.
Қосымша қызметтерге ақы төлеу тәртібі
Мердігерге уақытша инфрақұрылым тарту немесе ғимараттарды ұсыну тегін жүзеге асатын көмек емес. Заң талабы бойынша бұл қызметтердің құны және олардың есебі тараптар арасындағы шартта көзделген талаптарға сай реттеледі.
Егер келісімшартта мұндай қызметтердің ақысы мердігердің есебінен өтеле ме, әлде жалпы құрылыс сметасының ішінде ескеріле ме — бұл мәселелер шарт құжатында анық жазылуы тиіс. Қаржылық шарттар нақты жазылмаса, кейіннен шығындарды бөлу кезінде дау туындауы мүмкін.
Тараптар үшін практикалық салдары
Тапсырысшының құрылыс мердігерлігі шартындағы қосымша міндеттерінің дер кезінде орындалуы бүкіл құрылыс кестесіне ықпал етеді. Егер тапсырысшы электр желісін уақытында тартпаса немесе жұмысқа қажетті ғимаратты босатып бермесе, мердігер құрылыс кезеңдерін бастай алмайды.
Сондықтан шарт жасасу кезеңінде тараптар инфрақұрылым тарту, жүкті жеткізу және үй-жайларды ұсыну мерзімдері мен нақты тәртібін егжей-тегжейлі келісіп алғаны жөн.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі