Қазақстанда қызметкердің еңбекақысы оның біліктілігіне, атқаратын жұмысының күрделілігіне, көлемі мен сапасына, сондай-ақ еңбек жағдайларына тікелей байланысты. Заңнама бойынша айлық жалақының жоғарғы шегіне ешқандай шектеу қойылмаған, алайда оның төменгі деңгейіне қатысты нақты кепілдіктер бекітілген.
Жалақыны есептеу негіздері
Еңбек кодексіне сәйкес, жалақының мөлшері әр қызметкер үшін сараланып белгіленеді. Бұл ретте маманның кәсіби шеберлігі, жүктелген міндеттің күрделілік деңгейі және жұмыс істеу ортасы басты назарға алынады. Бірдей лауазымда болғанымен, тәжірибесі мен орындаған жұмысының сапасы әртүрлі қызметкерлердің табысы да бірдей болмауы мүмкін.
Жалақы тек жұмыс берушінің тиісті құжаттарында тіркелген нақты жұмыс істелген уақыт үшін есептеледі. Демек, жұмыс уақытын есепке алу табелі қызметкерге төленетін соманың негізгі дәлелі саналады.
Ең төменгі мөлшерден кем болмау талабы
Қызметкер белгіленген кезеңдегі жұмыс уақытының нормасын толық атқарса және өзіне жүктелген еңбек міндеттерін тиісінше орындаса, оның айлық табысы мемлекет белгілеген шектен төмен болмауы тиіс. Заң бойынша мұндай айлық жалақының мөлшері тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда көзделген айлық ең төмен жалақы деңгейінен кем болмауға міндетті.
Бұл ереже барлық жұмыс берушілерге ортақ әлеуметтік кепілдік болып табылады. Тек Еңбек кодексінің 75-бабы 2-тармағының екінші бөлігінде арнайы көрсетілген ерекше жағдайларда ғана бұл талап қолданылмайды.
Персонал беру шарты бойынша жұмыс істейтіндердің құқығы
Заңда аутстаффинг, яғни персонал беру қызметі бойынша жұмысқа тартылатын азаматтардың еңбекақысына қатысты айқын норма қалыптасқан. Жіберуші тараптың жұмыскерлеріне төленетін негізгі жалақы мөлшері қабылдаушы кәсіпорынның штаттық қызметкерлерінің жалақысынан кем түспеуі керек.
Мұндай теңдік келесі негізгі критерийлер сәйкес келгенде сақталуға тиіс:
- ұқсас лауазым мен тиісті біліктілік дәрежесі;
- мамандықтың немесе кәсіптің бірдейлігі;
- тапсырылатын жұмыстың күрделілігі, саны мен сапасы;
- өндірістік-тұрмыстық жағдайлардың сәйкестігі.
Бұл санаттағы қызметкерлерге еңбекақы қабылдаушы тараптың уақытты есепке алу құжаттарында нақты тіркелген жұмыс сағаттары негізінде есептеліп беріледі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі