Мемлекеттік сатып алу саласына жатпайтын құрылыс нысандарында мердігерді немесе бас мердігерді таңдау құқығы тапсырыс берушіге тиесілі. Заңнама бойынша бұл процесс жобаның ерекшелігіне қарай конкурс өткізбей тікелей таңдау арқылы немесе ашық я жабық тендер нәтижесінде жүзеге асады. Сондай-ақ үміткерлердің алдын ала біліктілігін тексеру тетігі де қолданылуы мүмкін.
Конкурсты ұйымдастыру және қатысушылар
Мердігерлік жұмыстарға конкурс өткізілген кезде негізгі үш тарап әрекет етеді. Біріншісі — тапсырыс беруші немесе оның атынан әрекет ететін конкурсты ұйымдастырушы. Екіншісі — конкурстың тұрақты не уақытша алқалы органы саналатын жюри (тендер комиссиясы). Үшіншісі — ашық конкурсқа қатысуға өтінім берген немесе жабық конкурсқа ресми шақыру алған үміткерлер.
Егер халықаралық шарттарда басқа талаптар жазылмаса, мердігерді таңдау бойынша ашық тендерлер Қазақстан Республикасының аумағында ұйымдастырылады және өткізіледі. Конкурсты өткізу шарттары мен ережелерін тапсырыс берушінің өзі немесе оның тапсырмасымен ұйымдастырушы бекітеді.
Тапсырыс берушіге қойылатын міндетті талаптар
Құрылыс жобасын іске асыруды бастамас бұрын және мердігерді таңдау туралы шешім қабылдар алдында тапсырыс беруші бірнеше негізгі мәселені заңдастырып алуға міндетті:
- Құрылыс жүргізуге қажетті қаражат көздері немесе тиісті мерзімге жеткілікті сомаға билік ету құқығы болуы керек (бұл талап жобаны мердігердің өзі қаржыландыратыны тендер талабында көрсетілсе қолданылмайды);
- Құрылыс алаңына, трассаға немесе жер учаскесіне құқығы, болмаса жергілікті атқарушы органның оны беру туралы шешімі болуға тиіс.
Егер тендер талаптары бойынша жобалау құжаттамасын дайындау тапсырыс берушінің мойнында болса, ол мердігерді таңдағанға дейін бекітілген инвестициялық негіздемеге және ведомстводан тыс кешенді сараптамадан өткен жобалау-сметалық құжаттамаға ие болуы шарт.
Кімдер конкурсқа жіберілмейді?
Заң үміткерлердің қатысуына нақты шектеулер қояды. Қазақстан аумағында шаруашылық қызметпен айналысуға заңды рұқсаты жоқ тұлғалар, сот шешімімен банкрот деп танылған заңды тұлғалар, сондай-ақ тендерді ұйымдастырушылар мен комиссия мүшелері конкурсқа қатыса алмайды. Бұған қоса, тапсырыс беруші немесе комиссия үміткерден оның коммерциялық құпиясына жататын деректерді мәжбүрлеп талап етуге құқылы емес.
Құрылыс мердігерлігі шарты және қосалқы мердігерлік
Тендер жеңімпазын анықтау және конкурсты өтті деп жариялау тараптар арасында құрылыс мердігерлігі шартын жасасуға тікелей негіз болады. Осы келісімшартта мынадай маңызды шарттар қамтылуы керек:
- Мердігер өз күшімен атқармай, қосалқы мердігерлерге беретін жұмыстардың түрі мен нақты көлемі көрсетіледі;
- Қосалқы мердігерлікке берілетін жұмыстардың жиынтық құны шартта көрсетілген жалпы мердігерлік бағаның үштен екісінен (2/3 бөлігінен) аспауы қажет;
- Объект пайдалануға берілгеннен кейін оның орнықты жұмыс істеуіне мердігердің қаржылық жауапкершілігін көздейтін кепілдік мерзімі белгіленуге тиіс.
Егер келісімшартта кепілдік мерзімі жазылмаса, оған заңнамада белгіленген жалпы норма қолданылады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі