Халықаралық қаржы нарығында инвестиция жасағанда депозитарлық қолхаттар арқылы дивиденд алу кең тараған тетіктердің бірі. Егер базалық активі қазақстандық акциялар болып табылатын осындай құралдар бойынша табыс Қазақстан резидентіне төленсе, салық агенті Салық кодексінің 354-бабына сәйкес төлем көзінен ұсталатын табыс салығы бойынша арнайы ережелерді қолданады.
Салықтан босату немесе төмендетілген мөлшерлемені қолдану шарттары
Түпкілікті иеленуші болып табылатын Қазақстан резидентіне номиналды ұстаушы арқылы дивиденд төленген кезде, салық агенті салық салмауға немесе жеке тұлғаларға арналған тиісті мөлшерлемені қолдануға құқылы. Ол үшін мына екі негізгі шарт бір мезгілде орындалуға тиіс:
- Депозитарлық қолхаттарды ұстаушылардың тізімі немесе меншік құқығын растайтын құжат болуы қажет. Тізімде тұлғаның аты-жөні немесе заңды тұлғаның атауы, қолхаттардың саны мен түрі, жеке басты куәландыратын құжаттардың деректемелері немесе мемлекеттік тіркеу мәліметтері толық қамтылуы керек.
- Дивидендті түпкілікті алушының Қазақстан Республикасының резиденттігін растайтын ресми құжаты болуы шарт.
Резиденттікті растайтын құжат салық агентіне заңда көрсетілген күндердің бірінен кешіктірілмей берілуі керек. Тізімді немесе меншік құқығын растайтын құжатты Қазақстанда немесе шет мемлекетте депозитарлық қызметті жүзеге асыруға құқылы ұйымдар, бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары немесе номиналды ұстау қызметін көрсететін басқа да тиісті мекемелер ресімдейді.
Құжат толық болмаған кездегі салықтық міндеттеме
Егер дивиденд бейрезидент-номиналды ұстаушы арқылы төленіп, бірақ жоғарыда аталған шарттар мен құжаттар толық сақталмаса, салық агенті жеңілдікті қолдана алмайды. Бұл жағдайда салық агенті заңда белгіленген мөлшерлеме бойынша төлем көзінен табыс салығын толық ұстап қалып, бюджетке белгіленген мерзімде аударуға міндеттеледі. Сонымен қатар есептелген кірістер мен ұсталған салық сомалары салықтық есептілікте толық көрсетілуге тиіс.
Артық ұсталған салық сомасын қалай қайтаруға болады?
Салық агенті табыс салығын бюджетке аударып қойған жағдайда, резидент-түпкілікті кіріс алушы артық ұсталған салықты қайтарып алу құқығын жоғалтпайды. Қаражатты қайтару үшін инвестор салық агентіне мына құжаттардың нотариат куәландырған көшірмелерін ұсынады:
- Депозитарлық қолхаттарға меншік құқығын растайтын құжат.
- Қазақстан Республикасының резиденттігін растайтын құжат.
- Акциялар бойынша дивиденд түріндегі кірістің нақты алынғанын растайтын құжат.
Бұл құжаттар салық бюджетке соңғы аударылған күннен бастап заңда көзделген талап қоюдың ескіру мерзімі өткенге дейін тапсырылуы қажет. Тексеруден кейін артық ұсталған соманы тікелей салық агенті қайтарады. Ал салық агенті тиісінше салық органына қосымша есеп-қисап ұсынып, артық төленген соманы белгіленген тәртіппен есепке жатқыза алады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі