Жылжымайтын мүлікке құқықтарды рәсімдеу барысында тіркеуші орган құжаттардың түпнұсқалығына немесе оларда жазылған мәліметтердің шынайылығына күмән келтірсе, мемлекеттік тіркеу процесі тоқтатыла тұрады. Бұл шара жылжымайтын мүлік нарығындағы заңсыз әрекеттердің алдын алуға және құқық иесінің мүддесін қорғауға бағытталған.
Күдік туындаған кездегі тіркеуші органның міндеті
Тіркеуші орган өтініш пен құжаттарды қабылдаған соң, олардың дұрыстығына тек сырттай қарап қана шешім шығармайды. Ұсынылған деректер күмән туғызған жағдайда, тіркеуші орган орын алған күмәнді жою үшін қосымша мәліметтер жинауға және құжаттардың түпнұсқалығын растау жөнінде қажетті шаралар қабылдауға тікелей міндетті.
Бұл ретте тексеру процесі мемлекеттік органның өз бастамасымен ғана шектелмейді. Туындаған сұрақтарды реттеу және тіркеуді созбау үшін өтініш беруші де заңды мүмкіндікті пайдалана алады.
Өтініш беруші өз құқығын қалай қорғай алады?
Мемлекеттік тіркеуді тоқтата тұру туралы шешім қабылданған сәтте өтініш иесіне немесе оның уәкілетті өкіліне құқықтық тетік беріледі. Атап айтқанда:
- Өтініш беруші мен оның уәкілетті өкілдері ұсынылған құжаттардың түпнұсқалығын дәлелдейтін қосымша айғақтар тапсыруға құқылы;
- Құжаттардағы мәліметтердің растығын айғақтайтын қосымша мәліметтерді тіркеуші органға өз еркімен ұсына алады.
Мұндай қадам туындаған күмәнді тезірек сейілтіп, мүлікке құқықты кедергісіз рәсімдеуге мүмкіндік береді.
Құжаттарды сараптамаға жіберу негіздері
Егер ұсынылған құжаттар мен қосымша ақпарат негізінде түпнұсқалықты тікелей анықтау мүмкін болмаса, тіркеуші орган арнайы зерттеу тағайындауы мүмкін. Заң бойынша, қажет болған жағдайларда құжаттардың түпнұсқалығын және оларда көрсетілген мәліметтердің дұрыстығын толық айқындау үшін олар сараптама жүргізуге жіберіледі.
Сараптама тағайындау — тіркеуді кешіктіру емес, құжаттағы қолдан жасау, түзету немесе қате деректерді кәсіби тұрғыда тексерудің құқықтық тетігі. Сондықтан жылжымайтын мүлікке құқықты рәсімдеу кезінде құжаттардың дұрыстығы мен ондағы әрбір мәліметтің нақтылығына алдын ала мән берген жөн.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі