Өндірістік қызмет қоршаған ортаға әсер етпей қоймайды. Сондықтан І санаттағы объект операторы кәсіпорын жұмысын тоқтатқан кезде оның салдарын жоюға заң бойынша жауапты. Осы міндеттеменің орындалуын қаржылық тұрғыдан қамтамасыз етудің бір жолы ретінде сақтандыру шартын қолдануға болады.
Сақтандыру тетігі қалай жұмыс істейді?
І санаттағы өндіріс орнының операторы тиісті лицензиясы бар сақтандыру ұйымымен арнайы шарт жасасады. Бұл шарттың объектісі – оператордың экологиялық міндеттемелерді уақтылы әрі толық атқаруға байланысты мүліктік мүддесі. Егер өндіріс иесі заңда белгіленген мерзімде өз міндеттерін орындамаса немесе шала атқарса, бұл жағдай ресми түрде сақтандыру оқиғасы деп танылады.
Мұндай жағдайда сақтандыру төлемі тікелей Қазақстан Республикасының пайдасына өндіріледі. Яғни, мемлекет өндіріс салдарынан бүлінген аумақты қалпына келтіру үшін бюджет қаражатын емес, сақтандыру сомасын жұмсайды.
Шартты мемлекеттік органға тапсыру және бекіту
Кез келген сақтандыру құжаты қаржылық кепіл бола алмайды. Қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган мен қаржы нарығын реттеу органы бірлесіп бекіткен үлгілік сақтандыру шарты бар. Барлық тарап осы үлгіге қатаң сүйенуге міндетті.
Құжатты өткізу тәртібі бірнеше нақты кезеңнен тұрады:
- Оператор уәкілетті орган бекіткен нысан бойынша ресми өтініш толтырып, жасалған сақтандыру шартын тіркейді;
- Қоршаған ортаны қорғау саласындағы орган өтініш тіркелген сәттен бастап үш жұмыс күні ішінде шартты қабылдау немесе қабылдаудан бас тарту туралы шешім шығарады;
- Шешім өтініш берушіге жазбаша немесе электрондық нысанда ресми түрде жолданады.
Қандай жағдайда шарт қабылданбайды?
Уәкілетті орган сақтандыру шартын қаржылық кепіл ретінде бекітуден екі нақты негіз бойынша бас тарта алады:
- Ұсынылған келісімшарт бекітілген үлгілік шарттың талаптарына сәйкес келмесе;
- Сақтандыру ұйымы осыған дейін уәкілетті органның сақтандыру төлемі туралы талабын орындамаған болса. Егер мемлекеттік органның талабын сот заңсыз деп таныған болса, бұл шектеу қолданылмайды.
Сақтандыру төлемін өндіру мерзімі
Егер нысан операторы өз міндетін орындамай, сақтандыру жағдайы туындаса, мемлекеттік орган сақтандырушыға ресми талап қояды. Бұл талапты сақтандыру ұйымы құжат түскен күннен бастап екі жұмыс күні ішінде бұлжытпай әрі міндетті түрде орындауы қажет. Төлемді кешіктіру немесе міндеттен жалтару заң бойынша белгіленген жауаптылыққа әкеп соқтырады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі