Құрылыс бастау тек жер телімін тауып, іске кірісуді білдірмейді. Заңнама бойынша бұл процесс жерге құқық алудан, жобалау-сметалық құжаттаманы келісуден және бақылаушы органдарға хабарлама беруден тұратын қатаң сатылы рәсімдерді талап етеді. Құрылысты қаржыландыру мерзімдері мен сомалары ресми бекітілген жобалау-сметалық құжаттамадағы көрсеткіштерге сай келуге тиіс.
Жер теліміне құқық және рұқсат алу тәртібі
Нысан салғысы келетін тапсырыс беруші ең алдымен жергілікті әкімдіктен жерге тиісті құқық беру туралы шешім алады. Егер тапсырыс берушіде жерге құқық бұрыннан бар болып, ол бекітілген қала құрылысы жобаларының функционалдық аймағына сәйкес келсе, әкімдіктен қосымша шешім алу талап етілмейді. Мердігерлік жұмыстар тек жеке меншік немесе жер пайдалану құқығы бекітілген жерде ғана жүргізіледі.
Жер беру туралы шешімнің мерзімі жобалау мен оны бекітудің нормативтік ұзақтығы ескеріліп айқындалады. Егер әкімдік жер құқығын беруден бас тартса, өтініш түскен күннен бастап он күн ішінде заңнаманың нақты шектеулері мен ережелерін көрсете отырып, уәжді жауап қайтаруға міндетті.
Жобалау тапсырмасы және техникалық шарттар
Жер учаскесіне берілген шешім мен сәулет-жоспарлау тапсырмасы (СЖТ) жобалау тапсырмасын әзірлеуге негіз болады. Тапсырыс беруші бекітетін бұл құжат жобалау алдындағы шарттың ажырамас бөлігі саналады әрі онда нысан параметрлері, сондай-ақ сейсмикалық шағын аймақтар мен сел, көшкін қаупі карталарының мәліметтері қамтылуы шарт.
Коммуналдық қызмет беруші монополистерге қойылатын арнайы талаптар:
- Монополистер әкімдік сұрауы бойынша нысанның тұрақты жұмысына қажетті техникалық шарттарды ұсынуға міндетті.
- Кешенді сараптаманың оң қорытындысын алған сыртқы желілер жобасын қызмет ұсынушылармен немесе сәулет органдарымен қайта келісу талап етілмейді.
- Қызмет ұсынушылардың тұтынушыға инфрақұрылымды кеңейту немесе қайта жарақтандыру бойынша негізсіз үлестік қатысу міндетін жүктеуіне тыйым салынады. Желілердің қуаты жетпесе, бұл шығындар тараптар арасында шарттық әрі қайтарымды негізде реттеледі.
Құрылыс-монтаждау жұмыстары және пайдалануға қабылдау
Құрылыс-монтаждау жұмыстарын бастар алдында тапсырыс беруші мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы мен қадағалауын жүзеге асыратын органға қызметті бастағаны туралы ресми хабардар етуге міндетті. Тек кәсіпкерлік субъектілеріне тиесілі қуаты 200 кВт-қа дейінгі электр қондырғыларын қосқан кезде мұндай хабарлама талап етілмейді. Бұған қоса, жұмыс бекітілген кестеден ертерек орындалған жағдайда, мердігер шартта көзделген тұрақты баға бойынша жұмыс ақысын толық алу құқығын сақтайды.
Аяқталған нысан қабылдаудан өткен соң, бекітілген акт ғимарат деректерін құқықтық кадастрдың цифрлық жүйесіне енгізуге және жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеуге тікелей негіз болады.
Ерекше аймақтардағы құрылыстың талаптары
Ұялы және спутниктік байланыс тіректерін салуға жердің нысаналы мақсатына қарамастан, меншік иесімен жасалған жалдау шарты негізінде жол беріледі. Ал ерекше қорғалатын табиғи аумақтардағы туризм объектілеріне баратын инженерлік инфрақұрылым табиғат қорғау ұйымымен жасалған ұзақ мерзімді пайдалану шарты негізінде, жер теліміне меншік құқығы берілмей-ақ салынады. Мұндай құрылыста жануарлардың өріс аудару жолдары, экологиялық талаптар мен жерді рекультивациялау міндеттері толық ескерілуі тиіс.
Су объектілері мен олардың қорғау белдеулеріндегі құрылыс су заңнамасына сай, ал әуеайлақ маңындағы жұмыстар ұшу қауіпсіздігі ережелеріне сәйкес арнайы шектеулермен орындалады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі