Жылжымайтын мүлікті ресімдеу кезінде құжаттардан қате немесе сәйкессіздік табылса, тіркеуші орган өтінішті бірден кері қайтармайды. Мұндай жағдайда заң мемлекеттік тіркеуді белгілі бір мерзімге тоқтата тұруға және анықталған кемшіліктерді жоюға мүмкіндік береді.
Қандай жағдайларда тіркеу тоқтатыла тұрады?
«Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңның 27-бабына сәйкес, жылжымайтын мүлікті мемлекеттік тіркеуді тоқтата тұру бірнеше нақты себепке байланысты қолданылады:
- сотқа түскен талап-арыздар мен шағымдар бойынша шығарылған сот қаулысы немесе ұйғарымы болғанда;
- прокурорлық қадағалау актілері негізінде заң бұзушылықтар жойылғанға дейін;
- қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға, терроризмді және жаппай қырып-жою қаруын қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы заңнама талаптарына сәйкес;
- өтініш берушіге заңның 21-бабында көзделген жетіспейтін құжаттарды қосымша ұсыну қажет болғанда (егер бұл құжаттардың болмауы қабылдаудан бірден бас тартуға негіз болмаса);
- мемлекеттік органдар берген құжаттарда мәлімет толық болмаса немесе қайшылықтар кездесіп, олардан түсініктеме мен қосымша ақпарат талап етілгенде;
- құқық белгілейтін құжаттағы мәліметтер мен берілген өтініштегі жылжымайтын мүлік сипаттамалары сәйкес келмегенде;
- тіркеу үшін мемлекеттік ақы толық төленбеген жағдайда;
- құжаттың электрондық көшірмесі түскен күннен бастап үш жұмыс күні ішінде цифрлық жүйеге ақы төленгені немесе төлемнен босатылғаны жөнінде мәлімет түспегенде.
Айта кету керек, цифрлық тіркеу кезінде құжаттарды қосымша ұсыну немесе нысан мәліметтерінің сәйкессіздігі негіздері бойынша үдеріс тоқтатыла тұрмайды.
Құжатты түзетуге қанша уақыт беріледі?
Тіркеуші орган тоқтата тұру туралы шешімді құжаттар қабылданған сәттен бастап, оларды беру мерзімі аяқталғанға дейін қабылдайды. Заңда немесе сот актісінде өзгеше көзделмесе, кедергі болған мән-жайларды жою үшін бір айға дейінгі мерзім беріледі.
Егер өтініш беруші немесе тиісті органдар осы бір айдың ішінде қажетті құжаттарды толықтырмаса немесе қайшылықтарды шешпесе, тіркеуші орган мемлекеттік тіркеуден ресми түрде бас тартуға міндетті. Тоқтатыла тұрған уақыт туралы барлық ақпарат есепке алу кітабына міндетті түрде жазылады.
Хабарлама тәртібі және тараптардың әрекеті
Тіркеу тоқтатылған жағдайда, тіркеуші орган өтініш иесіне ресми жазбаша хабарлама жібереді. Онда тоқтата тұру себептері, мерзімі, нөмірі мен күні, сондай-ақ мәселені шешу үшін жасалуы тиіс нақты қадамдар тайға таңба басқандай көрсетілуі керек.
Егер тіркеу цифрлық форматта жүргізілсе, хабарлама бірыңғай нотариаттық жүйеге және мәмілеге қатысушылардың электрондық пошталарына жолданады. Ал мәміле жай жазбаша нысанда жасалып, төлем қолма-қол ақшасыз жүргізілсе, хабарлама есеп айырысу шоты ашылған екінші деңгейдегі банкке немесе Ұлттық пошта операторына да жіберіледі.
Өтінішті кері қайтарып алу құқығы
Рәсім тоқтатылып тұрған кез келген уақытта өтініш иесі немесе оның сенімді өкілі құжаттарды кері қайтарып алуға құқылы. Алайда мұндай қадамға барғанда өтініштің тіркеу кезегіндегі басымдығы (приоритеті) толықтай жойылатынын ескерген жөн.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі