Нотариус куәландыратын немесе беретін кез келген құжат заң талабына сай ресми есепке алынуға тиіс. «Нотариат туралы» Заңның 49-бабына сәйкес, нотариустың барлық нотариаттық әрекеттері бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйенің электрондық тізілімінде міндетті түрде тіркеледі.
Бұл ереже азаматтық, мұрагерлік немесе отбасылық құқықтық қатынастарда жасалатын әрбір құжаттың заңдылығы мен ашықтығын қамтамасыз етеді. Тіркеу процесі қағазбастылықты азайтып, жасалған әрекеттерді цифрлық жүйе арқылы нақты қадағалауға мүмкіндік береді.
Бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйенің маңызы
Нотариус қызметіне жүгінгенде куәландырылатын ө végиеттер, мұраға құқық туралы куәліктер, келісімшарттар немесе өзге де нотариаттық әрекеттер орталықтандырылған жүйеге енгізіледі. Бұл деректердің электрондық тізілімде сақталуы жалған құжаттардың жасалуына жол бермейді және мәмілеге қатысушы тараптардың құқығын қорғайды.
Электрондық тіркеу нотариаттық іс-әрекеттің жасалған уақыты мен деректерін бірыңғай дерекқорға бекітіп, құжаттың заңды күшін растайтын ресми дәлелге айналады.
Лауазымды адамдардың әрекеттерін тіркеу тәртібі
Заңда тек нотариустар ғана емес, заңмен өкілеттік берілген лауазымды адамдар жасайтын нотариаттық әрекеттерге де қатысты талаптар қарастырылған. «Нотариат туралы» Заңның 35 және 36-баптарында көрсетілген лауазымды адамдардың әрекеттері бойынша мынадай нормалар белгіленген:
- аталған лауазымды адамдар жасайтын нотариаттық әрекеттер арнайы нотариаттық әрекеттерді тіркеу тізіліміне тіркеледі;
- сонымен бірге осы лауазымды тұлғалар нотариаттық әрекеттерді бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйенің тізілімінде тіркеуге құқылы.
Құжаттағы бірегей нөмір
49-баптың 2-тармағына сәйкес, бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйе әрбір жасалған нотариаттық әрекет бойынша бірегей нөмір береді. Бұл нөмір кездейсоқ белгі емес, жүйедегі жазбаны куәландыратын ресми код ретінде қызмет етеді.
Заң талабы бойынша жүйе берген бірегей нөмір құжаттың қағаз нұсқасында міндетті түрде көрсетілуге тиіс. Азаматтар нотариустан құжатты қабылдап алған кезде оның қағаз бетінде бірегей нөмірдің жазылғанына назар аударғаны жөн.
Заңнамалық өзгеріс мерзімі
Нотариаттық әрекеттерді тіркеуге қатысты 49-баптың бұл талаптары 2021 жылғы 15 ақпандағы № 5-VII Қазақстан Республикасының Заңымен жаңа редакцияда бекітілген. Аталған норма ресми түрде 2021 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі