Қазақстанның экологиялық қауіпсіздігі мен табиғи ресурстарын сақтау тек ішкі заңдармен ғана шектелмейді. Табиғат шекара танымайтындықтан, қоршаған ортаны қорғау саласындағы халықаралық шарттар еліміздің жаһандық және өңірлік міндеттемелерін орындаудың басты құқықтық тетігі саналады. Экология кодексі бұл құжаттардың жай ғана қағаз жүзінде қалмай, мемлекеттік деңгейде қалай орындалатынын нақты реттейді.
Халықаралық келісімдерді жасасу және тоқтату тәртібі
Табиғатты қорғауға бағытталған кез келген халықаралық шартты бекіту немесе күшін жою өз бетінше жүрмейді. Экология кодексінің 413-бабына сәйкес, бұл саладағы шарттарды жасау, орындау, өзгерту және тоқтату тәртібі тікелей Қазақстан Республикасының халықаралық шарттар туралы заңнамасына бағынады. Яғни, экологиялық құжаттар жалпы мемлекетаралық келісімдерге қойылатын бірыңғай мемлекеттік рәсімдер мен талаптар аясында қабылданады және өзгертіледі.
Келісімдерді іске асырудың негізгі тетіктері
Құжатқа қол қою — жұмыстың тек бастапқы кезеңі. Экологиялық нормалардың нақты нәтиже беруі оның іске асу сапасына байланысты. Заңнама талабына сай, қоршаған ортаны қорғау саласындағы халықаралық келісімдер мынадай бағыттар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін:
- Арнайы іс-қимылдар жоспары: Шарттардың талаптарын орындау үшін тиісті іс-қимыл жоспары әзірленіп, бекітіледі. Бұл мемлекетке қабылданған міндеттерді кезең-кезеңімен жүзеге асыруға мүмкіндік береді;
- Жауапты мемлекеттік орган: Әрбір келісім бойынша оның орындалуын тікелей қадағалайтын және үйлестіретін нақты мемлекеттік орган айқындалады;
- Тиімділікке тұрақты талдау: Қазақстанның осындай шарттарға қатысуының нәтижелілігі үнемі бағаланып, талдаудан өтеді. Бұл келісімнің ел мүддесіне қаншалықты сай келетінін бақылау үшін қажет;
- Трансшекаралық рәсімдер: Көршілес елдермен ортақ су ресурстары, ауа бассейні немесе ортақ экожүйелерге әсер ететін мәселелер туындағанда, заң бойынша трансшекаралық құқықтық рәсімдер қолданылады.
Практикалық маңызы неде?
Бұл ережелер халықаралық міндеттемелердің нақты құрылымын қалыптастырады. Жауапты органның белгіленуі мен іс-қимыл жоспарының болуы міндеттердің орындалуына нақты жауапкершілік жүктейді. Ал халықаралық шарттарға қатысу тиімділігін талдау елімізге экологиялық саясатты тиімді жүргізуге және қажет болған жағдайда шарттарды қайта қарауға негіз береді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі