Көппәтерлі тұрғын үйде пәтерді, тұрғын емес үй-жайды, орынтұрақ орнын немесе қойманы уақытша пайдалану кез келген әрекетті еркін істеуге құқық бермейді. Жылжымайтын мүлікті жалдаушы мен қосымша жалдаушының күнделікті тұрмыста сақтауға тиіс нақты шекаралары мен міндеттері заң деңгейінде бекітілген.
Мүлікті пайдаланудың негізгі шарты
Пәтерді, тұрғын емес үй-жайды, орынтұрақ орнын немесе қойманы, сондай-ақ олардың қандай да бір бөлігін тұрақты не уақытша иеленудің және пайдаланудың бірден-бір заңды негізі — жалдау (қосымша жалдау) немесе жалға беру шарты. Жазбаша келісімсіз мүлікті иелену оның заңды күшін жояды.
Бұл ереже жалға алушының үй ішіндегі құқықтық мәртебесін айқындайды: ол меншік иесінің орнын толық баспайды, тек шарт аясында берілген пайдалану шегінде ғана әрекет етеді.
Кондоминиумды басқаруға қатысу құқығының шектеулері
Көппәтерлі тұрғын үйдің ортақ мәселелерін шешу кезінде жалға алушының құқығы тікелей тұрғын үй қорының түріне байланысты болады:
- Жеке тұрғын үй қоры: Жеке тұлғадан немесе ұйымнан пәтер, қойма, автотұрақ орнын немесе тұрғын емес орынды жалға алған азаматтар тұрғындардың жалпы жиналысында дауыс бере алмайды және кондоминиум объектісін басқаруға өзгеше түрде қатысуға құқығы жоқ.
- Мемлекеттік тұрғын үй қоры: Мемлекеттен берілген баспананы жалдау шарты жасалған кезде, жалға беруші тарап келісімшартта жалдаушының немесе қосымша жалдаушының үйді басқаруға қатысу мүмкіндігі мен дауыс беру құқығын арнайы қарастыруға құқылы.
Жалға алушының негізгі міндеттері
Жалға алушы заңнамада белгіленген жалпы ережелермен қатар бірнеше нақты талапты қатаң орындауға міндетті:
- Тыныштықты сақтау: Шұғыл қажеттікпен байланысы жоқ шу шығаратын, азаматтардың белгілі бір уақыттағы қалыпты демалысы мен тыныштығына кедергі келтіретін жұмыстарды тұрғынжай ішінде де, оның сыртында да жүргізуге тыйым салынады.
- Темекі шегу тәртібі: Темекі бұйымдарын, қыздырылатын темекісі бар бұйымдарды, қорқорға арналған темекі мен оның қоспаларын, темекі қыздыруға арналған арнайы жүйелерді тек арнайы белгіленген орындарда ғана тұтыну қажет.
- Техникалық және қауіпсіздік нормалары: Тұрғын үй мен қосалқы үй-жайларды пайдалану барысында құрылыс, санитариялық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен ережелер бұлжытпай сақталуы тиіс.
Ескерту: «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 36-бабының жаңа редакциясы ҚР 15.07.2025 № 207-VIII Заңына сәйкес алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі